Dans Günü, Kaynanalar Günü, Makarna Haftası olur da, Dünya Uzay Haftası (World Space Week) olmaz mı? Elbette olur. Türkiye ve Dünya çapında bizim bildiklerimizin yanı sıra, her yıl kutlanan ve bilmediğimiz birçok özel gün ve hafta var. Anadolu Ajansı’nın derlediği bilgilere göre, Türkiye’de yılın 365 gününden 125’inden fazlasında özel gün kutlaması yapılırken, 50’ye yakınında da belirli hafta kutlaması yapılıyor. Hem Türkiye’de hem de Dünya’da yapılan bu kutlamalardan biri de, her yıl 4-10 Ekim tarihleri arasında kutlanan Dünya Uzay Haftası.
4-10 Ekim tarihleri arasında kutlanan Dünya Uzay Haftası, 1999 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiştir. Bu tarihler iki önemli olaya işaret eder; Birincisi, nesnelerin, canlıların, insanların yapacağı uzay yolculuklarına yeşil ışık yakan Sputnik-1 uydusunun uzaya gönderilmesidir. 4 Ekim 1957 tarihinde Sovyetler Birliği tarafından Kazakistan’da bulunan Baykonur Uzay Üssü’nden R-7 roketi ile uzaya gönderilen Sputnik-1, 23 gün sonra atmosfere girerek yanmıştır. Sovyetler Birliği ve Amerika öncülüğünde başlayan soğuk savaş yerini uzay yarışına bırakmıştır.
Sputnik-1’i gönderen Sovyetler Birliği, artık içinde bir canlı taşıyan ikinci uydusu Sputnik-2’yi uzaya gönderecektir. Sovyetler Birliği, öncesinde meyve sinekleri, yosun gibi canlıları uzaya göndermek için denemede bulunmasına rağmen bir köpeğin uzaya gitmesine karar vermiştir. Ve Sputnik-2 ile uzaya giden köpek, bir sokak köpeği olan Laika olacaktır. Laika’nın kalkıştan bir saat sonra kapsülün ısınmasından dolayı öldüğü bilinmektedir. Bu olay kamuoyunda sert tepkilere sebep olmuştur.
Sovyetler Birliği’nin uzaya gönderdiği Sputnik Uzay Aracı ile başlayan uzay yarışı, Amerika’nın da uzaya gönderdiği ilk uydusu olan Explorer ile devam etmiştir. Yuri Gagarin’in uzaya çıkmasından sonra Amerikalılar da uzaya astronot göndermeye başlamıştır. Dünya’nın yörüngesine oturan ilk insan olan Yuri Gagarin’in ardından Amerika, Ay’a ilk insanı göndererek uzay yarışındaki iddiasını sürdürmüştür. Uzay yarışı devam ederken, 10 Ekim 1967’de Dış Uzay Anlaşması imzalanarak uzay çalışmalarında uluslararası işbirliği sağlanmıştır.
Dünya Uzay Haftası kutlamalarında ülkeler çeşitli etkinlikler düzenler. Resim, şiir, kompozisyon yarışmaları, planetaryum gösterileri, seminerler gibi etkinliklerle insanlar uzay seyahatlerinin önemi konusunda bilinçlendirilir. Türkiye de bu etkinliklere katılarak Dünya Uzay Haftası’nı kutlar. Her yıl belirlenen tema doğrultusunda etkinlikler düzenlenir ve uzay bilimi hakkında farkındalık yaratılır. Bu etkinlikler, genç nesillerin uzay konusunda ilgi duymasını teşvik eder ve geleceğe dönük uzay çalışmalarına ilgi uyandırır. Uzay ve sürdürülebilirlik teması ile 2022 yılı Dünya Uzay Haftası kutlamaları da önemli etkinliklere ev sahipliği yapacaktır. Yeni dünyalarla ve keşfedilecek medeniyetlerle yolumuzun kesişmesi dileğiyle, Dünya Uzay Haftanız kutlu olsun!